System biletu elektronicznego

Obecnie w komunikacji pasażerskiej współistnieją co najmniej trzy typy biletów za przejazdy:

1. bilet papierowy tradycyjny, zadrukowany i możliwy do kupienia w sieci sprzedaży, jednorazowy albo okresowy
2. bilet papierowy sprzedawany przez automat biletowy, jednorazowy lub czasowy
3. bilet elektroniczny na elektronicznej karcie bezstykowej, z reguły okresowy
   

Każda z wyżej wymienionych metod ma swoje wady i zalety. Bilet papierowy jest łatwy w obsłudze, natomiast zapewnia niewiele informacji o użyciu, które mogłyby wesprzeć przewoźnika np. w optymalizacji taryf, czy rozkładu. Bilet papierowy z automatu jest również łatwy do obsługi, ale operacje przeprowadzone w automacie są rejestrowane, co daje już pewną bazę danych, które mogą być przydatne przewoźnikowi. Bilet elektroniczny jest medium najbardziej zaawansowanym technicznie, a przy tym możliwe jest pozyskiwanie bardzo szczegółowych danych o przewozach. Warunkiem posiadania kompletnych danych jest kasowanie biletów, również okresowych, przez wszystkich pasażerów. Bilet elektroniczny może być stosowany zarówno samodzielnie, jak i równolegle z biletami papierowymi.

Na system biletu elektronicznego składają się:

• elektroniczne karty bezstykowe, służące jako bilety elektroniczne
• punkt sprzedaży biletów elektronicznych z wyposażeniem
• automaty do sprzedaży biletów papierowych (i ew. kasowania biletów elektronicznych) wewnątrz pojazdów
• kasowniki biletów elektronicznych
• czytnik biletów elektronicznych dla kontrolera
• oprogramowanie i sprzęt do komunikacji między urządzeniami systemu i jego administratorem
• oprogramowanie analityczne do tworzenia raportów z systemu.

Bilet elektroniczny może działać jak:

• bilet o określonej taryfie – podobnie jak dotychczas stosowane bilety okresowe papierowe. Na karcie zapisywane są dane posiadacza, zakres i okres ważności biletu, taryfa i inne wymagane dane. W takim przypadku kasowanie biletu polega na jednokrotnym zbliżeniu karty do kasownika po wejściu do pojazdu. Na karcie są wtedy zapisywane dane dotyczące skasowania, a kontrola biletu polega na sprawdzeniu, czy karta jest ważna na dany przejazd i czy została „skasowana”
• bilet o określonej wartości (elektroniczna portmonetka) – na karcie zapisywane są dane posiadacza i wartość pieniężna lub jej odpowiednik. Rozwiązanie to pozwala uzależnić opłaty np. od przejechanej przez pasażera odległości, ale wymaga dwukrotnego kasowania. Pasażer, po wejściu do pojazdu, kasuje bilet poprzez zbliżenie karty do kasownika. Podczas tej operacji z pamięci karty jest „zdejmowana” cała znajdująca się na niej wartość pieniężna lub jej odpowiednik. Po raz drugi pasażer powinien zbliżyć kartę podczas wysiadania. W tym momencie nastąpi przeliczenie odległości, zestawienie z taryfą i ustalenie kwoty faktycznie należnej przewoźnikowi za przejazd. Po tym kwota pobrana z karty zostanie pomniejszona o kwotę należności za przejazd i nastąpi zwrot pozostałej kwoty z pamięci kasownika do pamięci karty.

Dzięki zapisowi poszczególnych operacji prowadzonych w systemie i w pamięci urządzeń przewoźnik jest w stanie szczegółowo analizować przepływ pasażerów. Rozwiązanie to pozwala również rozpocząć integrację metod pobierania opłat na lokalnym terenie i wykorzystać infrastrukturę techniczną do obsługi pobierania opłat na rzecz kilku instytucji.